Περιγραφή

Η αρχαία πόλη Γόρτυνα ήταν χτισμένη στις όχθες του Ληθαίου ποταμού, του σημερινού Μητροπολιανού. Η περίφημοι Νόμοι της Γόρτυνας, όπως επίσης η Βασιλική του Αγίου Τίτου του 6ου αι. μ.Χ. είναι ορισμένα μόνο από τα καταπληκτικά μνημεία που μπορείτε να θαυμάσετε στον αρχαιολογικό αυτό χώρο.

Τα ερείπια της πόλης είναι διασκορπισμένα στους ελαιώνες της περιοχής και μόνο η Βασιλική του Αγίου Τίτου και το Ωδείο είναι περιφραγμένα. Ο καλύτερος τρόπος για να αποκτήσετε μια όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα του αρχαιολογικού χώρου είναι να ακολουθήσετε το μονοπάτι απέναντι από την εκκλησία των Αγίων Δέκα του ομώνυμου χωριού.

Η Γόρτυνα ιδρύθηκε είτε από Σπαρτιάτες, είτε από τον βασιλιά της Κνωσού, Μίνωα. Παρόλα αυτά άρχισε να αναπτύσσεται σε σημαντική πόλη μετά την άφιξη των Δωριέων. Τον 18ο αιώνα π.Χ. ήταν σημαντικό εμπορικό κέντρο και στους κλασικούς χρόνους κατάφερε να πάρει τα ινία της κυριαρχίας από την Κνωσό και Φαιστό. Οι Γορτίνιοι βοήθησαν τους Ρωμαίους να κατακτήσουν την Κρήτη και αυτοί ως αντάλλαγμα την έκαναν πρωτεύουσα του νησιού και τη ένωσαν διοικητικά με την Κυρηναϊκή και την Βόρειο Αφρική.  Ήταν η πρώτη πόλη της Κρήτης που δέχθηκε τον Χριστιανισμό. Στην Γόρτυνα εγκαταστάθηκε ο Απόστολος Τίτος, ο αγαπημένος μαθητής του Απόστολου Παύλου, ο οποίος ορίστηκε πρώτος επίσκοπος Κρήτης. Το 828 μ.Χ. μετά από επιδρομή των Σαρακηνών, η πόλη λεηλατήθηκε και στη συνέχεια εγκαταλείφτηκε βίαια.

Η αρχαία πόλη εκτείνεται σε μεγάλη έκταση της πεδιάδας της Μεσαράς, από τους Αγίους Δέκα ως τα χωριά Μητρόπολη και Χουστουλιανά. Τα σημαντικότερα μνημεία είναι: Το Πραιτόριο ( η έδρα του πραίτορα, του κυβερνήτη της επαρχίας Κρήτης και Κυρηναϊκής, το Νυμφαίο, ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα (όπου ήταν το κέντρο της πόλης), το Ισείο (το ιερό των Αιγυπτιακών Θεοτήτων, Ίσιδος και Σέραπι), το Ωδείο (όπου βρέθηκαν οι Νόμοι της Γόρτυνας) και η Βασιλική του Αγίου Τίτου. 
Εάν επιθυμείτε μπορείτε να συνεχίσετε την περιπλάνηση σας μέσα στους ελαιώνες, όπου θα ανακαλύψετε ερείπια του υδραγωγείου που τροφοδοτούσε την πόλη με νερό από τις πηγές της Γέργερης (κοντά στο Νυμφαίο), όπως επίσης τμήματα του αμφιθέατρου και του σταδίου.